Yemek, kıyafet, kırtasiye: özel okulda ek ücretler

Özel okul ücreti denince çoğu zaman yalnızca eğitim ücreti konuşulur; oysa yıllık toplamda yemek, kahvaltı, kıyafet, kırtasiye, etüt ve uluslararası programlar gibi kalemler de önemli bir yer tutar. MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği bu kalemlerin ayrı ayrı ilan edilmesini, isteğe bağlı olmasını ve belirli bir oranın üstünde artırılmamasını öngörür. 2025 yılındaki iki yönetmelik değişikliği bu alanda yeni yasaklar da getirdi.

Hangi kalemler “ek hizmet”?

Yönetmeliğin 53/5 ve 54/1-a maddeleri şu hizmetleri sayar: yemek, kahvaltı, pansiyon/yatakhane, kitap-kırtasiye, kıyafet, etüt, uluslararası diploma ve sertifika programı ve benzeri hizmetler. Servis de ayrı bir hizmettir ama farklı kurallara tabidir. MEB’in öğrenci kayıt sözleşmesi şablonunda bu kalemlerin her biri ayrı satırda ve KDV oranıyla gösterilir; takviye kursu da şablonda ayrı bir satırdır.

Üç temel kural

1. Ayrı ayrı ilan. Ek hizmet ücretleri ayrı ayrı belirlenir ve mayıs sonuna kadar ilan edilir. Servis ücreti ise servis tarifesi belirlendikten sonra en geç bir ay içinde ilan edilir.
2. İsteğe bağlılık. Yönetmelik açıkça “bu fıkrada yer alan hizmetlerden talep eden veliler faydalanır” der. Bir hizmeti almamayı seçerseniz o ücreti ödemezsiniz.
3. Artış sınırı. Ücret ilanını ilk kez yapacak okullar hariç, faaliyetine devam eden okullarda yemek, kahvaltı ve servis dışındaki ek hizmetlerin ücretlerine önceki yılın aralık ayı yıllık Yİ-ÜFE ile TÜFE ortalamasından fazla artış yapılamaz. Hesap, bir önceki yıl ilan edilen ücret (okulda devam eden öğrencide kayıt sözleşmesindeki ücret) üzerinden yapılır.

2026-2027 için ek hizmet tavanı

TÜİK verisine göre Aralık 2025 yıllık TÜFE yüzde 30,89, yıllık Yİ-ÜFE yüzde 27,67’dir. İkisinin ortalaması yüzde 29,28 eder. Buna göre geçen yıl 40.000 TL olarak ilan edilen bir etüt hizmeti bu yıl en fazla 40.000 × 1,2928 = 51.712 TL olabilir. Yemek ve kahvaltı bu tavanın dışında tutulmuştur; servis ücreti de ilin tarifesine bağlıdır. Kendi rakamlarınızla hesaplamak için ücret artış sınırı aracında “Ek hizmet” seçeneğini kullanabilirsiniz.

Yasaklar

Yasak	Açıklama	Madde
Ders kitabı ücreti	Okullar ders kitabı adı altında hiçbir ücret alamaz	md. 53/6
Kıyafette tek satıcı	Okullar, marka lisanslı olanlar dahil, kıyafetin serbest piyasadan alınmasını engelleyemez; veliyi belirli bir e-ticaret kanalından almaya zorlayamaz	md. 64/2
Özel gün kıyafeti	Özel gün ve kutlamalar için veliye mali yük getiren özel kıyafet aldırılamaz	md. 64/2
Bağış ve yardım	Yönetmelikte sayılanlar dışında bağış ve yardım dahil hiçbir ad altında ücret alınamaz	md. 54/1-b
Staj ve uygulama ücreti	Beceri eğitimi, staj ya da yaz uygulaması adıyla ayrıca ücret istenemez	md. 55/4
Kayıt parası	MEB’in 2026-2027 genelgesi kayıtlarda kayıt parası ya da başka ad altında zorunlu ücret alınmamasını istiyor	Genelge 2026/70

Ders kitabı yasağı ile kitap-kırtasiye hizmeti arasındaki farka dikkat edin: yardımcı kaynak ve kırtasiye malzemesi isteğe bağlı bir hizmet olarak ilan edilebilir, ama Bakanlığın ders kitabı için ücret istenemez.

Hizmet alım yoluyla sunulan hizmetler

Okullar yemek ya da etüt gibi hizmetleri başka bir firmadan satın alarak sunabilir. 3 Ocak 2025 tarihli değişiklikle eklenen 53/8 maddesine göre hizmet alım yolu ve benzeri yöntemlerle sunulan hizmetler için de aynı ücret hükümleri uygulanır. Yani hizmetin bir taşeron tarafından verilmesi, ilan zorunluluğunu, isteğe bağlılığı ve artış sınırını ortadan kaldırmaz.

Vergi açısından ek hizmetler

Yıllık gelir vergisi beyannamesi veren veliler için GİB’in 2026 broşürü bir ayrım yapar: kitap-kırtasiye ve okul servis ücretleri eğitim gideri sayılır ve belgelenmesi şartıyla indirilebilir; okulda bedeli ayrıca belirlenen yemek ücreti ise eğitim gideri sayılmaz. Ayrıntılar vergi indirimi rehberinde.

Yıllık bütçeye katmak

Ek hizmetlerin toplamı, bazı okullarda eğitim ücretinin önemli bir kısmına ulaşabilir. Karşılaştırma yaparken her okul için aynı hizmetleri (ör. yemek + etüt + servis) seçip toplamı hesaplamak doğru sonucu verir. 4 yıllık toplam maliyet aracındaki “yıllık ek giderler” alanına bu toplamı, “ek giderlerin artışı” alanına da yemek ve servis için kendi varsayımınızı girebilirsiniz.

Yeni açılan okullar ve ilk ilan

Ek hizmet tavanı, “faaliyetlerine devam eden” okullar için geçerlidir; ücret ilanını ilk kez yapacak okullar bu sınırın dışındadır. Yeni açılan bir okulda ek hizmet ücretlerini karşılaştırırken tavanla değil, benzer okulların ilanlarıyla kıyaslamak gerekir. Bir sonraki yıldan itibaren ise o okul da tavana tabi olur ve ilk yılın ilanı artış hesabının tabanı hâline gelir.

İlan edilmeyen ek ücret istenirse

İlanda yer almayan bir hizmet için ücret istenmesi, yönetmeliğin “belirtilenler dışında hiçbir ad altında ücret alınamaz” kuralına takılır. Böyle bir talepte önce okuldan ilanın MEBBİS çıktısını isteyin; kalem ilanda yoksa ödemeyi yapmadan yazılı açıklama talep edin. Sorun çözülmezse il veya ilçe millî eğitim müdürlüğüne başvurabilirsiniz.

Kontrol listesi

• Her ek hizmet ücretinde ayrı satır ve KDV oranı var mı?
• Almak istemediğiniz hizmet sözleşmede işaretlenmiş mi?
• Etüt, kıyafet ya da kırtasiye ücreti geçen yıla göre yüzde 29,28’den fazla mı arttı?
• Kıyafet yalnızca okulun belirlediği bir yerden mi satılıyor?
• Ders kitabı, bağış ya da kayıt parası adıyla ödeme istendi mi?

Kaynaklar

1. MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği (konsolide)
2. OÖKGM Öğrenci Kayıt Sözleşmesi şablonu (Ocak 2025)
3. MEB Genelge 2026/70 (2026-2027 iş ve işlemler)
4. GİB Eğitim ve Sağlık Harcamaları Broşürü 2026