Özel okullarda ücretsiz okuma hakkı (%3 kontenjan)
Özel okullar öğrencilerinin en az yüzde üçünü ücretsiz okutmak zorunda. Kimler öncelikli, başvuru nasıl yapılır, hak hangi hizmetleri kapsar?
Özel okulların kendi belirlediği burslardan ayrı olarak, kanunla getirilmiş bir ücretsiz okutma yükümlülüğü vardır. Bu yükümlülük her özel okul için geçerlidir ve yerleştirme okulun değil MEB’in e-Okul sistemi üzerinden yapılır. Aşağıda kimlerin başvurabileceğini, hangi hizmetlerin kapsandığını ve 2026 takvimini anlatıyoruz.
Kanundaki kural: en az yüzde üç
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun 13. maddesine göre özel öğretim kurumları, öğrenim gören öğrenci sayısının en az yüzde üçü oranında öğrenciyi ücretsiz okutmak zorundadır. Bakanlık bu oranı yüzde ona kadar artırabilir. Aynı maddeye 6518 sayılı Kanunla eklenen cümle, ücretsiz okutmada öncelik tanınacak çocukları sayar:
- Şehit, harp veya vazife malulü sayılanların ilk ve orta öğretim çağındaki çocukları,
- Hakkında korunma, bakım veya barınma kararı verilmiş çocuklar.
MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 57. maddesi hesaplamayı ayrıntılandırır: kontenjan okulun öğrenci sayısının en az yüzde üçüdür, yerleştirme e-Okul modülü üzerinden yönetmeliğe ekli formlara göre yapılır ve 0,5 ve üzeri kesirler bir üst sayıya tamamlanır. Örneğin 150 öğrencili bir okulda yüzde üç 4,5 eder ve kontenjan 5 öğrenciye yuvarlanır.
Burs ile farkı
| Ücretsiz okutma | Okulun bursu | |
|---|---|---|
| Dayanak | 5580 md. 13, Yönetmelik md. 57–61 | Yönetmelik md. 62 |
| Zorunlu mu? | Evet, en az %3 | Hayır, okulun kararı |
| Seçimi kim yapar? | MEB e-Okul modülü | Okul, kendi ölçütleriyle |
| Başvuru ücreti | Yok | Burs sınavından da ücret alınamaz |
Okulun kendi burs uygulamalarını burs sınavları rehberinde anlattık.
Hak hangi hizmetleri kapsıyor?
Yönetmeliğin 58/5 maddesine göre öncelikli olarak ücretsiz okutulan çocuklar yemek, kahvaltı, kırtasiye, kıyafet ve etüt gibi ek hizmetlerden de ücretsiz yararlanır. Servis ücreti ise veli ile kurum arasındaki sözleşmeyle belirlenir. 2026 kılavuzu da ücretsiz okutmanın servis dışındaki tüm hizmetleri kapsadığını yineler.
Ne kadar süre geçerli?
Yönetmeliğin 61. maddesine göre ücretsiz okuma hakkı kural olarak yalnızca o öğretim yılı için geçerlidir; kanunda sayılan öncelikli çocuklar ise okulun öğrenim süresi boyunca ücretsiz okutulur. 60/1 maddesine göre ücretsiz okumaya hak kazanan öğrencilerden daha önce alınmış ücretler, okullarda öğretim başladıktan sonra iki ay içinde iade edilir.
Kimler için bu yerleştirme yapılıyor?
Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü’nün Temmuz 2026 tarihli Ücretsiz Okutulacak Öğrenci/Kursiyer Yerleştirme Kılavuzu, e-Okul üzerinden yapılan yerleştirmenin yalnızca kanunda öncelik tanınan çocuklar için geçerli olduğunu belirtir: terörle mücadele, nakdi tazminat ve emeklilik mevzuatı kapsamında harp veya vazife malulü sayılanların ilk ve orta öğretim çağındaki çocukları ile hakkında korunma, bakım veya barınma kararı verilmiş çocuklar. Başvuruda bu durumu gösteren belgenin sunulması zorunludur.
Başvuru nasıl yapılır?
- Başvuru okuldan yapılır. Veli ya da vasi, öğrencinin kayıtlı olduğu resmî ya da özel okula başvurur; okul müdürlüğü e-Okul’daki modülde başvuru formunu (Ek-7) doldurur. 2026-2027’de 1. ve 5. sınıfa başlayacak öğrencilerin başvurusu aday kaydının bulunduğu okuldan, 9. sınıf ya da hazırlık sınıfına geçecek öğrencilerin başvurusu ise ortaöğretime kaydı varsa o okuldan, yoksa bitirdiği ortaokuldan yapılır.
- Belgeler. Harp veya vazife malulü çocukları için mensubu olunan kurumdan alınan belge; koruma, bakım ya da barınma kararı olan çocuklar için aile ve sosyal hizmetler il müdürlüğü ya da bağlı kuruluşlardan alınan tedbir kararı belgesi; koruyucu aile yanındaki çocuklar için koruyucu aile hizmetinden yararlanıldığını gösteren belge istenir.
- Değerlendirme formu. Okul müdürlüğü başvuruya göre oluşan değerlendirme formunu (Ek-8) iki nüsha çıkarır; bir nüshası veliye verilir.
- Tercih. Tercihler e-Okul üzerinden yapılır. Her öğrenci en az 5, en fazla 10 okul tercih edebilir; tercih edilen ilde ilgili kademede 5’ten az özel okul varsa daha az tercih yapılabilir.
- Okulun puanı. Tercih edilen okulların yöneticileri veliyle görüşerek bir okul değerlendirme puanı verebilir; aynı kurucuya ait okuldan bir üst kademenin başlangıç sınıfına geçen öğrenciye ayrıca 40 puan verilebilir. Bu puanlar yalnızca o okula yerleştirmede dikkate alınır.
- Yerleştirme ve kayıt. Yerleştirme puan üstünlüğü ve tercih sırasına göre yapılır; eşitlikte yaşı küçük olana, sonra öğrenim gören kardeş sayısı fazla olana öncelik verilir. Yerleşen öğrencinin takvimde belirtilen sürede kesin kaydı yaptırılmalıdır; kayıt yaptırmayan ücretsiz okuma hakkından vazgeçmiş sayılır.
Kılavuz, ortaokulların ücretsiz öğrenci kontenjanlarının dörtte birinin 5. sınıflara ayrıldığını da belirtir. Yerleştirmede okulların kendi kurum yönetmeliklerindeki kayıt ve nakil şartları dikkate alınmaz; ancak azınlık okulları, özel eğitim okulları ve yetenek sınavıyla öğrenci alan okullara başvuranların o okulların özel şartlarını taşıması gerekir.
2026 takvimi
| Adım | Tarih |
|---|---|
| Başvuruların alınması | 5–17 Ağustos 2026 |
| Özel okul tercihleri | 18–26 Ağustos 2026 |
| Okulların değerlendirme puanlarını girmesi | 27–28 Ağustos 2026 |
| Yerleşme sonuçlarının ilanı | 31 Ağustos 2026 |
| Kayıt işlemleri | 31 Ağustos – 7 Eylül 2026 |
| Boş kontenjanların e-Okul’da ilanı | 8 Eylül 2026 |
Başvuru ve tercih işlemlerinde ücret alınmaz. Hiçbir tercihine yerleşemeyen ya da yerleştiği okula kayıt yaptırmayan öğrencinin velisi, yönetmeliğin 59. maddesine uygun olarak okula başvurduğunda kanundan gelen önceliği devam eder. Servis ücretsiz okuma kapsamında olmadığı için ulaşım maliyetini ayrıca hesaba katın; servis maliyeti aracı bu hesabı kolaylaştırır. İlinizdeki özel okul sayısını il sayfalarından görebilirsiniz.
Okul açısından yükümlülük
Kontenjan, okulun kendi takdirine bırakılmamış bir yükümlülüktür. Okulda kaç öğrencinin ücretsiz okuduğu e-Okul üzerinden izlenir. Bir okulun bu yükümlülüğü yerine getirmediğini düşünüyorsanız, il veya ilçe millî eğitim müdürlüğüne ya da Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü’ne başvurabilirsiniz; genel müdürlük şikâyetlerin il/ilçe millî eğitim müdürlüklerine, CİMER’e ya da doğrudan genel müdürlüğe yapılabileceğini belirtiyor.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Özel okullar kaç öğrenciyi ücretsiz okutmak zorunda?
5580 sayılı Kanun’a göre öğrenim gören öğrenci sayısının en az yüzde üçü kadar öğrenci ücretsiz okutulur; Bakanlık bu oranı yüzde ona kadar artırabilir.
Kimler öncelikli?
Şehit, harp veya vazife malulü sayılanların ilk ve orta öğretim çağındaki çocukları ile hakkında korunma, bakım veya barınma kararı verilmiş çocuklara öncelik verilir.
Başvuru için ücret ödenir mi?
Hayır. 2026 kılavuzuna göre başvuru ve tercih işlemlerinde ücret alınmaz.
Ücretsiz okuma servis ücretini kapsar mı?
Öncelikli çocuklar yemek, kahvaltı, kırtasiye, kıyafet ve etüt gibi hizmetlerden de ücretsiz yararlanır; servis ücreti ise veli ile kurum arasındaki sözleşmeyle belirlenir.