Okul servisi: ücret tarifesi, sözleşme ve iade
Servis ücretini kim belirler, özel okul ne zaman ilan eder, araç ve kemer şartları neler, taşınırsanız kalan aylar iade edilir mi? Yönetmelik maddeleriyle.
Servis, özel okul bütçesinde eğitim ücretinden sonra çoğu zaman en büyük ikinci kalemdir ve eğitim ücretinden farklı kurallara tabidir. Ücreti okul değil, ilin ulaşım otoritesi belirler; aracın ve şoförün taşıması gereken şartlar ayrı bir yönetmelikte düzenlenir; iade kuralları da okul ücretinden farklıdır. Aşağıda Okul Servis Araçları Yönetmeliği ile Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerini bir araya getirdik.
Ücreti kim belirliyor?
Okul Servis Araçları Yönetmeliği’nin 5/2-d maddesine göre okul servis taşımacıları, büyükşehirlerde 5216 sayılı Kanun’un 7/1-f maddesi, diğer illerde 5393 sayılı Kanun’un 15/1-p maddesi uyarınca belirlenen fiyat tarifesine uymak zorundadır. Pratikte büyükşehirlerde tarifeyi Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) belirler. Bu tarifeler genellikle mesafe kademelerine göre aylık ücret olarak yayımlanır.
Bu sitenin il sayfalarında “servis ücreti” etiketiyle gösterilen tutarlar, ulaşabildiğimiz resmî tarife belgelerindeki en düşük ve en yüksek aylık ücretlerdir. Tarifeyi doğrulayamadığımız illerde etiket “—” kalır.
Özel okul servis ücretini ne zaman ilan eder?
Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’ne göre özel okullar yemek, kıyafet, etüt gibi ek hizmet ücretlerini mayıs sonuna kadar ilan eder; servis ücreti ise ilgili mevzuata göre servis tarifesinin belirlendiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde ilan edilir (md. 53/5, 54/1-a). Önemli bir ayrıntı: servis ücreti, ek hizmetler için öngörülen ÜFE/TÜFE artış tavanının dışındadır. Servis ücretindeki artışı belirleyen, ilin yeni tarifesidir.
Ücretsiz okutulan öğrenciler için de servis ayrı tutulmuştur: bu öğrenciler eğitim ve diğer hizmetlerden ücretsiz yararlanırken servis ücreti veli ile kurum arasındaki sözleşmeyle belirlenir.
Araç ve güvenlik şartları
Yönetmelik, servis olarak kullanılacak araçlar için bazı somut şartlar koyar:
| Şart | Madde |
|---|---|
| Taşıtın yaşı on ikiden büyük olamaz | md. 4/1-f |
| Her öğrenci için üç noktalı emniyet kemeri bulunmalı | md. 4/1-i |
| Taşımacı, belirlenen fiyat tarifesine uymak zorunda | md. 5/2-d |
| Öğrenciler okul yönetiminin belirlediği azami seyahat süresine uyularak taşınır | md. 5/2-a, 5/2-h |
Yönetmelikte dakika cinsinden sabit bir üst süre yazmaz; azami seyahat süresi valiliklerin belirlediği okul saatleri ve MEB’in belirlediği esaslar çerçevesinde okul yönetimince belirlenir. MEB’in 2018 tarihli Okul Servis Araçlarının Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esasları’na ekli tip şartnamede öğrencilerin okul açılışından 15 dakika önce bırakılması ve kapanıştan 15 dakika sonra alınması gibi hükümler yer alır; bu esasların güncel uygulamasını okulunuzdan teyit etmenizi öneririz.
Rehber personel
Yönetmeliğin 5/2-b maddesi, okul öncesi ve ilkokul/ortaokul öğrencisi taşıyan araçlarda rehber personel bulundurma zorunluluğu getirmişti. Bu bendin yürütmesi Danıştay 8. Dairesi’nin 2 Şubat 2022 tarihli kararıyla durdurulmuştur. Yönetmelikte rehber personelin nitelikleri (22–61 yaş arası, en az lise mezunu gibi) ise yer almaya devam ediyor. Küçük yaştaki çocuklar için rehber personel olup olmadığını servis sözleşmesinde ayrıca yazdırmak mümkündür.
Sözleşme ve iade
Servis hizmeti için velilerle ayrı bir sözleşme imzalanır. Sözleşmede şu bilgilerin açık olması gerekir: aylık ücret ve ödeme yapılacak ay sayısı, güzergâh ve mesafe kademesi, alış ve bırakış saatleri, araç ve sürücü bilgileri, kardeş indirimi uygulanıyorsa oranı.
İade konusunda yönetmelik veliyi korur: öğrencinin okulu ya da ikametgâhı değişir, uzun süreli tedavi gerektiren bir hastalık geçirir, okuldan ayrılır ya da aracın izin belgesi iptal edilirse, taşımacı kalan ayların ücretini iade etmekle yükümlüdür (md. 5/2-e). Peşin ödenen servis ücretlerinde bu kural özellikle önemlidir; ayrılma tarihini yazılı olarak bildirmek iade hesabının başlangıcını belirler.
Vergi açısından servis
Gelir vergisi beyannamesi veren veliler için bir ayrıntı: GİB’in 2026 eğitim ve sağlık harcamaları broşürüne göre okul servis ücretleri eğitim gideri sayılır ve belgelenmesi şartıyla beyan edilen gelirin yüzde onu sınırında indirilebilir. Okulda bedeli ayrıca belirlenen yemek ücreti ise eğitim gideri sayılmaz. Ayrıntılar vergi indirimi rehberinde.
Yıllık maliyeti hesaplayın
Aylık tarife tutarını, ödeme yapılacak ay sayısını ve servisi kullanan çocuk sayısını servis yıllık maliyet aracına girerek toplamı ve eğitim ücretine oranını görebilirsiniz. Kardeşler aynı serviste taşınıyorsa ikinci çocuk için indirim uygulanıp uygulanmadığını sözleşmeden kontrol edin.
Tarifeyi nasıl okumalı?
Resmî servis tarifeleri çoğunlukla ev ile okul arasındaki mesafeye göre kademelidir (ör. ilk birkaç kilometre için bir ücret, sonraki her kademe için daha yüksek bir ücret). Tarifede hangi mesafe kademesine girdiğinizi belirlemek için servis firmasından güzergâh uzunluğunu yazılı olarak isteyebilirsiniz. Tarife belgesi yıl boyunca geçerlidir ve genellikle yeni öğretim yılından önce yenilenir.
Servis sorunlarında kime başvurulur?
Servisle ilgili sorunların muhatabı konuya göre değişir. Tarifenin üstünde ücret istenmesi ya da aracın izin belgesiyle ilgili konular, tarifeyi belirleyen belediye birimi ve servis araçlarını denetleyen kurumların alanına girer. Özel okulun ilan ettiği servis ücreti ile sözleşmedeki ücretin farklı olması ya da servis ücretinin süresinde ilan edilmemesi ise okulun bağlı olduğu il veya ilçe millî eğitim müdürlüğüne iletilebilir. Kalan ayların iade edilmemesi gibi parasal uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyeti yolu açıktır; ayrıntılar tüketici hakem heyeti rehberinde.
Kısa kontrol listesi
- Aylık ücret ilinizin resmî tarifesindeki mesafe kademesine uygun mu?
- Okul servis ücretini tarifeden sonra bir ay içinde ilan etti mi?
- Araç on iki yaşından genç mi, her koltukta üç noktalı kemer var mı?
- Sözleşmede ay sayısı, güzergâh, saatler ve iade koşulları yazılı mı?
- Küçük çocuklar için rehber personel olup olmadığı sözleşmede belirtilmiş mi?
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Okul servis ücretini kim belirler?
Taşımacılar büyükşehirlerde UKOME’nin, diğer illerde 5393 sayılı Kanun kapsamında yetkili belediye organlarının belirlediği fiyat tarifesine uymak zorundadır.
Özel okullar servis ücretini ne zaman ilan eder?
Özel okullar servis ücretini, servis tarifesinin belirlendiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde ilan eder. Servis ücreti yönetmelikteki ÜFE/TÜFE artış sınırına tabi değildir.
Taşınırsam kalan ayların servis ücretini öder miyim?
Hayır. Öğrencinin okulu veya ikametgâhı değişir, uzun süreli tedavi gerektiren hastalık geçirir, okuldan ayrılır ya da aracın izin belgesi iptal edilirse taşımacı kalan ayların ücretini iade etmekle yükümlüdür.
Serviste rehber personel zorunlu mu?
Okul öncesi ve ilkokul/ortaokul öğrencisi bulunan araçlarda rehber personel zorunluluğu getiren hükmün yürütmesi Danıştay kararıyla durdurulmuştur; yönetmelikte rehber personelin nitelikleri ise yer almaktadır.