Okulda rehberlik servisi: veliler için rehber
Rehberlik servisi ne yapar, rehber öğretmen neyle görevli, görüşmeler gizli mi, özel okulda rehber öğretmen zorunlu mu? MEB yönetmeliği ve 2026 kararıyla.
Her okulda bir rehberlik servisi bulunur ama birçok veli, bu servisin tam olarak ne yaptığını ancak bir sorun çıktığında öğrenir. Rehberlik hizmetleri resmî ve özel okullarda aynı yönetmelikle düzenlenir: MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği. Aşağıda servisin görevlerini, rehber öğretmenin sınırlarını, gizlilik kuralını ve özel okullar için 2026’da sıkılaşan rehber öğretmen şartını anlatıyoruz.
Hangi mevzuat geçerli?
Okullardaki rehberlik hizmetlerinin çerçevesi 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’de çizilir: eğitim kurumlarında kurulan rehberlik ve psikolojik danışma servisleri, öğrencilere rehberlik ve psikolojik danışma hizmeti götürür ve bölgelerindeki RAM ile iş birliği yapar (md. 22). Ayrıntılar ise 14 Ağustos 2020 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği’ndedir. Bu yönetmelik 2017 tarihli Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği’nin yerini aldı (md. 26) ve kapsamına açıkça özel ve resmî eğitim kurumlarını alır (md. 1).
Yönetmeliğin 15. maddesine göre resmî ve özel, örgün eğitim ve hayat boyu öğrenme kurumlarında bir rehberlik ve psikolojik danışma servisi kurulur. Servisin öğrenci, veli ve öğretmenin kolayca ulaşabileceği yerde olması, uygun fiziki koşullara ve gerekli araç gerece sahip olması ve başka bir amaçla kullanılmaması gerekir.
Rehberlik servisi ne yapar?
Hizmetler üç gelişim alanına yöneliktir: sosyal duygusal, akademik ve kariyer gelişimi (md. 6). Okulda sunulan hizmetler ise üç türe ayrılır (md. 11/1, 21):
Hizmetler bireysel ve grupla danışma, psikoeğitim programları, akran temelli çalışmalar, seminer, panel ve sınıf rehberliği gibi yollarla yürütülür; ihtiyaç hâlinde çevrim içi olarak uzaktan da verilebilir (md. 11/2). Her sınıfın ayrıca bir sınıf rehber öğretmeni vardır: ilkokulda sınıf öğretmeni, ortaokulda şube rehber öğretmeni (md. 3/1-r). Okul müdürü bu öğretmeni, zorunlu olmadıkça öğrenciler mezun olana kadar değiştirmemeyi esas alarak görevlendirir (md. 18/1-i).
Rehberlik hizmetlerinin yürütülmesinden birinci derecede sorumlu olan kişi okul müdürüdür (md. 18/1-a). Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği de özel okul müdürünü rehberlik hizmetlerinin planlanması ve yürütülmesinden kurucuya, Bakanlığa ve diğer resmî makamlara karşı sorumlu tutar (md. 32/2).
Bir ders yılında rehberlik takvimi
Yönetmelik, okul rehberlik programının belirli aylara bağlı adımlarını tanımlar:
Okuldaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu müdürün başkanlığında toplanır; üyeleri arasında rehber öğretmen, sınıf rehber öğretmeni temsilcileri ve okul-aile birliğinden bir temsilci bulunur (md. 16/2). Komisyon birinci dönem başında, ikinci dönem başında ve ders yılı sonunda olmak üzere en az üç kez toplanır (md. 16/6). Komisyonda okul-aile birliğinin de temsil edilmesi, velilerin rehberlik programına ilişkin görüşlerini iletebileceği bir kanal sağlar.
Rehber öğretmen kimdir, neyle görevlidir?
Yönetmelik, psikolojik danışmanı üniversitelerin psikolojik danışma ve rehberlik ya da denk kabul edilen programlarından en az lisans düzeyinde mezun personel olarak tanımlar (md. 3/1-o). Rehber öğretmenin görevleri 21. maddede sayılır; veliyi doğrudan ilgilendirenler şunlar:
- Bireyi tanıma: Uyguladığı tekniklerin sonuçlarını raporlaştırır, öğrenciye geri bildirim verir ve ilgililerle paylaşır (md. 21/2-b).
- Yöneltme: Öğrenciyi uygun okula, alana, dala ve etkinliklere yöneltir; merkezî sınavların tercih dönemlerinde görev alır (md. 21/2-ç).
- Müşavirlik: Öğrencinin gelişimini desteklemek için öğretmen ve velilerle çalışır (md. 21/4-a); veli, öğretmen ve yöneticilerle iş birliği yapar (md. 21/4-ç).
- Devamsızlık: Ders saatinde yapılan bireysel ya da grup çalışmalarında öğrencinin devamsız görünmemesi için gerekli tedbiri alır (md. 21/4-d).
Rehber öğretmenin çalışma süresi haftalık 30 iş saatidir (md. 25/1). Merkezî sınavlarda görev alabilir, ama nöbet görevi verilemez (md. 22). Her sorunu okul içinde çözmek de beklenmez: sorun rehberliğin müdahale alanı ya da kendi mesleki yeterliği dışında kalıyorsa öğrenciyi daha yetkin bir uzmana, kuruma ya da kuruluşa yönlendirir (md. 21/3-c).
Gizlilik: görüşmeler kimle paylaşılır?
Yönetmelik, rehberlik hizmetinden yararlanan öğrenci için tutulan danışan dosyasını, özel ve gizlilik içeren bilgilerin kaydedildiği dosya olarak tanımlar. Bu bilgiler adli ve idari soruşturma dışında bireyin, birey reşit değilse velisinin izni olmadan paylaşılmaz (md. 3/1-ç). Hizmetler Bakanlığın etik yönergesi doğrultusunda yürütülür (md. 5/1-f).
Özel okullar için bir güvence daha var: Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü’nün 23 Temmuz 2026 tarihli yazısına göre okullarda rehberlik odasının içini görecek şekilde güvenlik kamerası yerleştirilemez; derslik, öğretmenler odası ve tuvalet gibi alanlar için de aynı yasak geçerlidir. Özel eğitim okulları ve rehabilitasyon merkezlerinin derslik ve ders yapılan bölümleri bu yasağın dışındadır.
Özel okullarda rehber öğretmen şartı
Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 25. maddesi hâlâ öğrenci sayısına bağlı bir kural içerir: özel eğitim okullarında kontenjana bakılmaksızın, ilkokullarda 250, ortaokul ve liselerde 150 ve daha fazla öğrenci varsa rehber öğretmen; ilkokul, ortaokul ve liselerde 500 ve daha fazla öğrenci varsa ikinci rehber öğretmen görevlendirilir (md. 25/1-a-4, 5).
Ancak 2026’da uygulama değişti. Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü’nün 4 Haziran 2026 tarihli yazısıyla duyurulan Makam Oluru’na göre, yönetmelik değiştirilinceye kadar:
- Özel eğitim okulu, ilkokul, ortaokul ve ortaöğretim kurumlarında öğrenci sayısına bakılmaksızın en az bir rehber öğretmen görevlendirilir.
- Sonraki görevlendirmeler, dengi resmî okullar için belirlenen öğrenci sayıları esas alınarak yapılır.
- Bu şartı taşımayan okulların Makam Oluru’nun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde görevlendirme yapması gerekir.
Rehber öğretmen görevden ayrılırsa okul yönetimi yirmi gün içinde yeni bir rehber öğretmen için görevlendirme teklifi yapar; ilgili merci de on gün içinde çalışma iznini düzenler (ÖÖKY md. 44/2). Okulun resmî kayıtlarını nasıl kontrol edeceğinizi özel okul izin sorgulama rehberinde anlattık.
Rehber öğretmeni bulunmayan bir okulda ise sınıf rehber öğretmeni ve diğer öğretmenler desteğe ihtiyacı olan öğrenciyi RAM’a yönlendirir ve hizmetler RAM ile iş birliği içinde yürütülür (md. 16/11, 23/1-i, 24/3). Özel eğitim ihtiyacı söz konusuysa RAM süreci için özel eğitim ve kaynaştırma rehberine bakabilirsiniz.
Okul ziyaretinde rehberlik için kısa sorular
Okul seçerken rehberlik servisini birkaç soruyla değerlendirebilirsiniz:
- Okulda kaç rehber öğretmen/psikolojik danışman var, öğrenci sayısına göre iş bölümü nasıl yapılıyor?
- Rehberlik servisinin ayrı bir odası var mı ve bu oda başka amaçla kullanılıyor mu?
- Yıllık okul rehberlik programını ve sınıf rehberlik planlarını veliler nasıl öğrenebilir?
- Veli görüşmeleri hangi yolla ve ne sıklıkla yapılıyor; görüşme notlarının gizliliği nasıl sağlanıyor?
- Okulun dışarıdan bir uzmana ya da RAM’a yönlendirme gerektiğinde izlediği yol nedir?
Ücret, sözleşme, servis ve güvenlik gibi diğer konular için ayrıntılı kontrol listesi okul seçerken sorulacak sorular rehberinde. Bir sorun yaşarsanız önce okul müdürüne yazılı başvurun; sonuç alamazsanız il veya ilçe millî eğitim müdürlüğüne başvurabilirsiniz. Bu rehber genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Özel okulda rehber öğretmen bulunması zorunlu mu?
Evet. Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü’nün 4 Haziran 2026 tarihli yazısına göre, yönetmelik değişikliği yapılana kadar özel eğitim okulu, ilkokul, ortaokul ve ortaöğretim kurumlarında öğrenci sayısına bakılmaksızın en az bir rehber öğretmen görevlendirilir; şartı taşımayan okullara üç ay süre verildi.
Rehber öğretmenle yapılan görüşmeler gizli mi?
Yönetmelik, danışan dosyasını gizlilik içeren bilgilerin tutulduğu dosya olarak tanımlar. Bu bilgiler adli ve idari soruşturma dışında bireyin, birey reşit değilse velisinin izni olmadan paylaşılmaz (md. 3/1-ç).
Rehber öğretmen okulda nöbet tutar mı?
Hayır. Yönetmeliğin 22. maddesine göre rehber öğretmen/psikolojik danışmana nöbet görevi verilemez; merkezî sınavlarda görev alabilir.
Okulda rehber öğretmen yoksa ne olur?
Sınıf rehber öğretmeni ve diğer öğretmenler, desteğe ihtiyacı olan öğrenciyi rehberlik ve araştırma merkezine (RAM) yönlendirir; okulun rehberlik hizmetleri RAM ile iş birliği içinde yürütülür (md. 16/11, 23/1-i, 24/3).
Rehber öğretmen her sorunu kendisi mi çözer?
Hayır. Sorun rehber öğretmenin mesleki yeterliği ya da rehberliğin müdahale alanı dışında kalıyorsa öğrenci daha yetkin bir uzmana, kuruma veya kuruluşa yönlendirilir (md. 21/3-c).