Not sistemi ve sınıf geçme kuralları
İlkokulda Gelişim Raporu, ortaokulda puanlar ve kurul kararı, lisede sorumluluk ve sınıf tekrarı; teşekkür ve takdir sınırları. Özel okullar dahil.
Karnedeki puanların nasıl oluştuğu ve çocuğun bir üst sınıfa hangi koşulla geçeceği ilkokul, ortaokul ve lisede birbirinden oldukça farklıdır. İlkokul ve ortaokul için MEB Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği, lise için MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği geçerlidir; her iki yönetmelik de resmî ve özel okulları kapsar. Bu rehber, iki yönetmeliğin Eylül 2026 itibarıyla güncel konsolide metinlerindeki kuralları özetler. LGS puanı okul notlarından ayrı hesaplanır; onun için LGS puanı rehberine bakın.
İlkokul: puan yerine gözlem ve Gelişim Raporu
İlkokulda sınav puanı verilmez. Öğrencinin başarısı; gelişim düzeyi dikkate alınarak derse ve bireysel ya da grup etkinliklerine katılımı, gözlem formları, oyun temelli değerlendirmeler ve görevleri yerine getirmeye yönelik ölçme araçlarıyla izlenir. Karne verilen sınıflarda sonuç “çok iyi”, “iyi”, “yeterli” ve “geliştirilmeli” şeklinde gösterilir (md. 20/2). Aynı sınıflarda davranışlar da her dönem “(1) Geliştirilmeli”, “(2) İyi”, “(3) Çok iyi” olarak değerlendirilip karneye yazılır (md. 29/1).
Karnenin yerini kademeli olarak Gelişim Raporu alıyor. 2024-2025 eğitim yılından itibaren birinci sınıflardan başlayarak öğrencinin başarı ve gelişim bilgisi Gelişim Raporunda gösterilir ve bu sınıflarda ayrıca karne verilmez; geçiş tamamlanana kadar diğer sınıflarda karne verilmeye devam eder (md. 20/2). Rapor her dönem sonunda öğretmen görüşünü, devam durumunu, gelişim düzeyini ve sosyal-duygusal becerileri içerir ve e-Rapor olarak düzenlenir (md. 30/2-a). Çocuğunuzun sınıfında hangisinin verileceğini okuldan öğrenebilirsiniz.
İlkokulda sınıf tekrarı
İlkokulda öğrencilere sınıf tekrarı yaptırılmaması esastır (md. 31/1). Okul, istenen yeterlilik düzeyine ulaşamamış öğrencinin velisini mayıs ayında yazılı, e-posta ya da kısa mesajla bilgilendirir. Veli, ders yılı bitimine bir hafta kalana kadar okul müdürlüğüne dilekçe verirse sınıf tekrarı yaptırılabilir. Bu tercih ilkokul boyunca bir kez kullanılabilir.
Veli isteğinden bağımsız olarak sınıf tekrarı yaptırılan durumlar da vardır: okula hiç devam etmeyen öğrenciler, tüm derslerden Gelişim Raporu bilgileri girilmeyen öğrenciler ve yönetmelikte sayılan mazeretler dışında okula en az bir dönem devam etmeyen öğrenciler. Devamsızlık kuralları için devamsızlık rehberine bakabilirsiniz.
Sınıf yükseltme
Tersi de mümkündür. İlkokul 1, 2 ve 3. sınıf öğrencilerinden bilgi ve beceri bakımından sınıf düzeyinin üstünde olanlar, velinin yazılı talebi ve sınıf öğretmeninin önerisiyle ders yılının başlamasından itibaren bir ay içinde sınıf yükseltme sınavına alınır; başarılı olan bir üst sınıfa geçer. Sınava farklı sınıflarda birden fazla girilebilir, ancak sınıf yükseltme aynı öğrenci için bir kez yapılır (md. 32/1).
Ortaokul: 100 puan üzerinden değerlendirme
Ortaokul ve imam-hatip ortaokulunda dönem puanı, yıl sonu puanı ve yıl sonu başarı puanı 100 tam puan üzerinden belirlenir. Türkçe dışındaki derslerde 50,00 ve üzeri, Türkçe dersinde 70,00 ve üzeri başarılı sayılır (md. 21/1).
Bir dersin dönem puanı üç parçadan oluşur (md. 27/2-a):
- Derse katılım puanı: Haftalık ders saati 2 ve daha az olan derslerde dönemde 2, daha fazla olanlarda 3 kez verilir (md. 22/3).
- Proje: Öğrencilere yılda istedikleri derslerden en az bir proje hazırlatılır; proje hazırlatıldığı dönemde değerlendirilir, teslim etmeyen öğrencinin proje puanı sıfır sayılır (md. 22/2).
- Sınava giremeyen öğrenci: Okul durumu veliye bildirir; veli gerekçeyi en geç beş iş günü içinde yazılı olarak okula iletir. Özrü uygun görülen öğrenci ayrı bir ölçme etkinliğine alınır. Geçerli özrü olmadan sınava girmeyen öğrenciye puan verilmez, e-Okul’a “G” işlenir ve sınav sayısı yine tam alınır (md. 23). Kopya çeken öğrencinin sınavı geçersiz sayılır ve “K” olarak işlenir (md. 22/1-b).
- Sonuçların duyurulması: Sınav sonuçları sınavdan, proje sonuçları teslimden itibaren en geç 10 iş günü içinde e-Okul’a işlenir (md. 25/1).
Bir dersin yıl sonu puanı iki dönem puanının ortalamasıdır. Bu puan dersin haftalık ders saatiyle çarpılınca ağırlıklı puan elde edilir; tüm derslerin ağırlıklı puanları toplamı haftalık toplam ders saatine bölünerek yıl sonu başarı puanı bulunur (md. 27/3-4, 28/1).
Ortaokulda sınıf geçme
Bir üst sınıfa geçmek için iki dönem puanının ortalaması Türkçe dersinde 70,00’dan, diğer derslerde 50,00’dan az olamaz (md. 28/2). Türkçe yıl sonu puanı 70’in, herhangi bir dersin yıl sonu puanı 50’nin altında kalan ya da yılda 20 gün ve üzeri özürsüz devamsızlık yapan öğrenci için karar, ikinci dönemin son haftasında şube öğretmenler kurulunda verilir (md. 31/2-b). Yani ortaokulda düşük not tek başına otomatik sınıf tekrarı anlamına gelmez; kurul öğrenciyi bütüncül olarak değerlendirir. Kurul kararıyla geçen öğrencinin puanları değiştirilmez ve karnesine “Şube Öğretmenler Kurulu Kararıyla Geçti” yazılır (md. 31/2-c).
2025-2026 eğitim yılından itibaren beşinci sınıflardan başlayarak ortaokulda da her dönem sonunda karneyle birlikte Gelişim Raporu verilir (md. 20/4 ve 30/2-b).
Lise: sınav, performans ve puan dereceleri
Lisede sınav, performans çalışması, proje ve uygulamalar 100 tam puan üzerinden değerlendirilir ve e-Okul’a işlenir. Puanların karşılığı olan dereceler şöyledir (md. 44):
| Puan | Derece |
|---|---|
| 85,00 – 100 | Pekiyi |
| 70,00 – 84,99 | İyi |
| 60,00 – 69,99 | Orta |
| 50,00 – 59,99 | Geçer |
| 0 – 49,99 | Geçmez |
- Yazılı sınav: Bir dönemde her dersten iki yazılı sınav yapılır; haftalık ders saati altı ve üzeri olan derslerde il zümresi karar alırsa üçüncü sınav yapılabilir. Birden fazla şubede okutulan derslerde sınavların ortak yapılması esastır ve bir sınıfta bir günde ikiden fazla sınav yapılmaması esastır (md. 45/1).
- Performans: 22 Şubat 2025 değişikliğiyle her dönem tüm derslerden iki performans puanı verilir. Bunlardan biri performans çalışmasına, diğeri performans görevleri, okuma, derse hazırlık, devam, aktif katılım ve davranışa dayanır (md. 50/8).
- Dönem puanı: Sınav puanları, performans puanları ve varsa proje puanının ortalamasından oluşur (md. 51/1).
- Sonuç ve itiraz: Sonuçlar sınav ya da teslim tarihini izleyen 10 iş günü içinde duyurulur. Veli, sonucun ilanından itibaren 5 iş günü içinde okul yönetimine yazılı itiraz edebilir; ders öğretmeni dışındaki en az iki öğretmenden oluşan komisyon 5 gün içinde nihai puanı belirler (md. 49).
Lisede sınıf geçme, sorumluluk ve sınıf tekrarı
Bir dersten başarılı sayılmak için iki dönem puanının ortalamasının en az 50 olması ya da birinci dönem puanı ne olursa olsun ikinci dönem puanının en az 70 olması gerekir (md. 56/1-a). Sınıf geçme kararı ise yıl sonunda şöyle verilir:
- Doğrudan geçme: Her dersten iki dönem puanı bulunmak şartıyla tüm derslerden başarılı olan ya da en fazla bir dersten başarısız olup yıl sonu başarı puanı en az 50 olan öğrenci doğrudan geçer (md. 57/1). Bakanlıkça yıl sonu başarı puanıyla başarılı sayılamayacağı belirlenen bir dersten başarısız olan öğrenci ise o dersten sorumlu geçer (md. 57/2).
- Sorumlu geçme: Doğrudan geçemeyenlerden yıl sonu başarı puanı en az 50 olanlar, en fazla üç dersten sorumlu olarak sınıfını geçer. Ancak alt sınıflar dahil toplam altı dersten fazla başarısız dersi olan sınıf tekrar eder (md. 58/1).
- Sorumluluk sınavı: Birinci dönemin ilk iki haftasında, ikinci dönemin ilk iki ve son iki haftasında yapılır. Sınavdan en az 50 alan öğrencinin o dersteki sorumluluğu kalkar (md. 58/2 ve 58/4). Sorumluluk sınavı sonunda tek dersten başarısız kalan son sınıf öğrencisi için ertesi hafta bir sınav daha yapılır (md. 58/6).
- Yıl sonu başarı puanı (YBP): Derslerin ağırlıklı puanları toplamının haftalık ders saatleri toplamına bölümüdür ve mezuniyet puanının hesabında esas alınır (md. 55).
Sınıf tekrarı doğrudan, yıl sonu başarı puanıyla ya da sorumlu olarak geçemeyenler ile devamsızlık nedeniyle başarısız sayılanlar için söz konusudur. Hazırlık sınıfı hariç ortaöğrenim boyunca en fazla bir kez yapılır; ikinci kez sınıf tekrarı durumuna düşen öğrencinin okulla ilişiği kesilir ve veli ile öğrencinin talebi dikkate alınarak mesleki eğitim merkezine ya da açık öğretim liselerine kaydı yapılır (md. 59/1-a).
12. sınıf için 2025 değişikliği: 22 Şubat 2025 tarihli değişiklikle, ders başarısızlığı nedeniyle mezun olamayan ve sınıf tekrar hakkı bulunan 12. sınıf öğrencisi, başarısız ders sayısına bakılmaksızın sınıf tekrar edebilir. Tekrar etmek istemeyenlerden daha önce sınıf tekrar etmiş olanlar bir, etmemiş olanlar iki öğretim yılı daha başarısız derslerinden sorumluluk sınavına girebilir (md. 59/1-b).
Okullar sınıf tekrarı riskini erkenden izler: 2023’te eklenen önleme, müdahale ve yönlendirme komisyonu birinci dönem sonunda risk taşıyan öğrencileri belirler, ikinci dönem için zorunlu müdahale planı hazırlayıp öğrenci ve veliyle paylaşır ve öğrencinin akademik durumunu veliye yazılı olarak bildirir (md. 59/A). Özrü nedeniyle okula devam edemeyen ya da devam ettiği hâlde iki dönem puanı alamayan öğrenci ise durumunu belgelendirirse o yıla ait öğrenim hakkını kullanmamış sayılır (md. 59/1-c).
Hazırlık sınıfı olan okullarda sınıf geçme, birinci yabancı dil ile hazırlık sınıfı Türk dili ve edebiyatı derslerindeki başarıya göre belirlenir; hazırlık okumadan 9. sınıfa geçmek isteyenler ders yılının ilk haftasında yeterlilik sınavına alınır ve her iki dersten en az 70 alanlar 9. sınıfa devam eder (md. 60).
Karne, teşekkür ve takdir belgesi
İlkokul ve ortaokulda karneler e-Okul’daki puanlara göre birinci ve ikinci dönem sonunda düzenlenir; dağıtılan karneler geri alınmaz ve e-Karne olarak da düzenlenebilir (md. 30/2-c). Başarı belgelerinin koşulları şöyledir:
| Belge | Ortaokul (İlköğretim Yön. md. 53) | Lise (Ortaöğretim Yön. md. 160) |
|---|---|---|
| Ön koşul | Türkçe ortalaması 70,00’dan, diğer derslerin her biri 50,00’dan düşük olmamalı | Tüm derslerden başarılı olmak ve davranış puanının 100 olması |
| Teşekkür | Dönem ağırlıklı puan ortalaması 70,00–84,99 | Dönem puanlarının ağırlıklı ortalaması 70,00–84,99 |
| Takdir | 85,00 ve üzeri | 85,00 ve üzeri |
| Ek belge | — | Üstün başarı: en az üç öğretim yılının bütün dönemlerinde takdir |
Ortaokulda 20 gün ve üzeri özürsüz devamsızlık yapıp şube öğretmenler kurulu kararıyla sınıf geçen öğrenciye teşekkür ve takdir verilmez (md. 53/4, 28 Temmuz 2026 değişikliği). Lisede devamsızlık sınırını dolduran öğrenci de (tam zamanlı kaynaştırma ve özel eğitim meslek lisesi öğrencileri hariç) o yıl teşekkür, takdir, onur ve üstün başarı belgesi alamaz (md. 36/5-b). Lisede ayrıca puan şartı aranmadan verilen onur belgesi vardır (md. 161).
Özel okullarda değerlendirme
Özel okullar kendi kurum yönetmeliklerini hazırlayıp ders çizelgesinde MEB izniyle farklı uygulamalar yapabilir; ancak Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 46/1 maddesine göre kurum yönetmeliklerinde başarı notu ve devam-devamsızlık hükmü bulunamaz. Yönetmelikte düzenlenmeyen konularda dengi resmî okulların mevzuatı uygulanır (md. 68). Bu nedenle özel bir ortaokulda da Türkçe için 70, diğer dersler için 50 sınırı; özel bir lisede de sorumluluk ve sınıf tekrarı kuralları aynen geçerlidir. Okulun tanıtımda anlattığı ek sınav, ödev ya da raporlama uygulamaları ne olursa olsun, karnedeki puan ve sınıf geçme kararı bu yönetmeliklere göre verilir.
İlköğretim yönetmeliği, kendi metninde yer almayan ölçme ve değerlendirme konularında 9 Eylül 2023 tarihli MEB Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği’nin uygulanacağını da belirtir (md. 22/7). Bir puan ya da sınav uygulamasından emin değilseniz okuldan dayanak maddeyi yazılı olarak isteyin; gerekirse il/ilçe millî eğitim müdürlüğüne danışın.
2026-2027 takvimi
MEB’in 2026-2027 çalışma takvimine göre birinci dönem 22 Ocak 2027’de, ders yılı 25 Haziran 2027’de sona erer. Karneler bu dönem sonlarında düzenlenir. İlkokulda veli dilekçesiyle sınıf tekrarı isteniyorsa dilekçenin ders yılı bitimine bir hafta kalana kadar verilmesi gerekir; lisede ise sorumluluk sınavları ikinci dönemin ilk ve son iki haftasında yapılır.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
İlkokulda sınıfta kalınır mı?
İlkokulda sınıf tekrarı yaptırılmaması esastır. Okul, yeterlilik düzeyine ulaşamayan öğrencinin velisini mayıs ayında bilgilendirir; veli ders yılı bitimine bir hafta kalana kadar dilekçe verirse sınıf tekrarı yaptırılabilir. Bu hak ilkokul boyunca bir kez kullanılır.
Ortaokulda sınıf geçmek için kaç puan gerekir?
İki dönem puanının ortalaması Türkçe dersinde 70’ten, diğer derslerde 50’den az olmamalıdır. Bu sınırın altında kalan ya da 20 gün ve üzeri özürsüz devamsızlık yapan öğrencinin sınıf geçmesine şube öğretmenler kurulu karar verir.
Lisede kaç dersten kalan sınıfı geçer?
Tüm derslerden başarılı olan ya da en fazla bir dersten başarısız olup yıl sonu başarı puanı en az 50 olan öğrenci doğrudan geçer. Yıl sonu başarı puanı en az 50 olanlar en fazla üç dersten sorumlu geçer; alt sınıflar dahil toplam başarısız ders altıyı aşarsa sınıf tekrar edilir.
Lisede sınıf tekrarı kaç kez yapılabilir?
Hazırlık sınıfı hariç ortaöğrenim boyunca en fazla bir kez. İkinci kez sınıf tekrarı durumuna düşen öğrencinin okulla ilişiği kesilir ve talebine göre açık öğretim liselerine ya da mesleki eğitim merkezine kaydı yapılır.
Teşekkür ve takdir belgesi için kaç puan gerekir?
Ortaokulda ve lisede dönem ağırlıklı puan ortalaması 70,00–84,99 olanlar teşekkür, 85,00 ve üzeri olanlar takdir belgesi alır. Ortaokulda Türkçe ortalamasının 70’ten, diğer derslerin 50’den düşük olmaması; lisede tüm derslerden başarılı olmak ve davranış puanının 100 olması gerekir.
Özel okullar farklı not sistemi uygulayabilir mi?
Hayır. Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’ne göre özel okulların kurum yönetmeliklerinde başarı notu ve devam-devamsızlık hükmü bulunamaz; karne puanı ve sınıf geçme resmî okullarla aynı yönetmeliğe göre belirlenir.