Yabancı dil programları ve hazırlık sınıfı

Yabancı dil, velilerin okul karşılaştırırken en çok sorduğu konulardan biri; ama broşürlerdeki “yoğun İngilizce”, “uluslararası program” ya da “hazırlık” gibi ifadelerin arkasında her zaman aynı şey yoktur. Ders saatlerinin tabanı Talim ve Terbiye Kurulunun haftalık ders çizelgeleriyle, hazırlık sınıfının kuralları ise Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği ile belirlenir. Bu rehber, 2025-2026’dan itibaren uygulanan resmî çizelgeleri ve yürürlükteki yönetmelik hükümlerini bir araya getiriyor.

Resmî çizelgede yabancı dil kaç saat?

Talim ve Terbiye Kurulunun 9 Mayıs 2025 tarihli ve 4 sayılı kararıyla kabul edilen ilkokul ve ortaokul haftalık ders çizelgesi, 2025-2026 eğitim öğretim yılından itibaren uygulanıyor. Bu çizelgede zorunlu yabancı dil dersi ilkokul 2. sınıfta başlar ve sınıf ilerledikçe artar. Ortaokulda buna ek olarak seçmeli “Yabancı Dil” dersi de vardır; bu ders her sınıf düzeyinde 2 saat olarak ve 5–8. sınıflar arasında en fazla dört kez seçilebilir.

Lisede, 9 Mayıs 2025 tarihli ve 5 sayılı Kurul kararıyla kabul edilen Anadolu lisesi çizelgesinde birinci yabancı dil 9, 10, 11 ve 12. sınıfların her birinde haftada 4 saattir. Seçmeli ikinci yabancı dil de çizelgede yer alır. Çizelgenin açıklamalarına göre birinci ve ikinci yabancı dil birbirinden farklı olmak zorundadır ve okutulacak diller, Bakanlar Kurulu (bugün Cumhurbaşkanı) kararıyla öğretimi kabul edilmiş diller arasından seçilir.

Sınıf	Zorunlu yabancı dil (haftalık)	Not
1. sınıf	–	Yabancı dil dersi yok
2, 3 ve 4. sınıf	2 saat	İlkokul
5 ve 6. sınıf	3 saat	Ayrıca seçmeli yabancı dil (2 saat)
7 ve 8. sınıf	4 saat	Ayrıca seçmeli yabancı dil (2 saat)
Hazırlık sınıfı	20 saat + 4 saat ikinci dil	Yalnızca hazırlık sınıfı bulunan liselerde
9–12. sınıf (Anadolu lisesi)	4 saat	Seçmeli ikinci yabancı dil ayrıca seçilebilir

Bir okulun “haftada 10 saat İngilizce” gibi bir ifadesi varsa, bu sayının ne kadarının zorunlu ders, ne kadarının seçmeli ders ya da eğitici faaliyet olduğunu sormak, farklı okulları aynı ölçüyle karşılaştırmanın en kısa yoludur.

Lise hazırlık sınıfı nedir, hangi okullarda açılır?

Yabancı Dil Eğitimi ve Öğretimi Yönetmeliği hazırlık sınıfını, ortaöğretim kurumlarının 9. sınıflarından önce yer alan, esas sınıf niteliğinde olmayan ve ağırlıklı olarak yabancı dil eğitimi verilen sınıf diye tanımlar. Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 6/3 maddesine göre hazırlık sınıfı, merkezî sınav puanıyla öğrenci alan okullardan Bakanlıkça uygun görülenlerde, kontenjanın tamamını ya da bir kısmını kapsayacak şekilde açılabilir. Yani her lisede hazırlık yoktur; tercih yapmadan önce okulun hazırlık sınıfı bulunup bulunmadığını okuldan ya da il millî eğitim müdürlüğünden teyit etmek gerekir.

Hazırlık sınıfı bulunan Anadolu lisesinin 2025 çizelgesinde hazırlık yılı şöyle kurulur: birinci yabancı dil 20, ikinci yabancı dil 4, Hazırlık Sınıfı Türk Dili ve Edebiyatı 4, matematik 3, bilişim teknolojileri ve yazılım 4, beden eğitimi 2, görsel sanatlar ya da müzik 2 saat; ortak derslerin toplamı 39 saattir, rehberlik ve yönlendirme ile birlikte haftalık toplam 40 saate çıkar. Yönetmeliğin 10/2 maddesine göre yabancı dil saatlerinin dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerine dağılımını okulun hazırlık sınıfı yabancı dil zümre öğretmenleri belirler.

Yönetmeliğin 10/1-ı maddesi bir kapı daha açar: merkezî sınavla öğrenci alan ve hazırlık sınıfı bulunan okullarda, matematik ve fen bilimleri grubu dersleri, bu dersleri birinci yabancı dille okutabilecek öğretmen bulunması ve en az 10 öğrencinin talep etmesi hâlinde yabancı dille de okutulabilir. Özel öğretim kurumlarında bu 10 öğrenci şartı aranmaz. Buna karşılık 2923 sayılı Kanun’un 2/b maddesi; T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük, Türk Dili ve Edebiyatı, Tarih, Coğrafya, Sosyal Bilgiler, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ile Türk kültürüyle ilgili diğer derslerin yabancı dille okutulamayacağını ve bu derslerin ödevlerinin Türkçeden başka dille yaptırılamayacağını açıkça söyler.

Hazırlıkta geçme, yeterlilik sınavı ve muafiyet

Hazırlık sınıfının kendine özgü bir geçme düzeni vardır. Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 60. maddesine göre:

• Sınıf geçme yalnızca birinci yabancı dil ve Hazırlık Sınıfı Türk Dili ve Edebiyatı derslerindeki başarıya göre belirlenir. Diğer derslerdeki başarı ödüllendirmede dikkate alınır; hazırlık puanları mezuniyet puanına katılmaz.
• Ders yılı sonunda bu derslerden başarısız olan öğrenci yeterlilik sınavına alınır. Yine başarısız olursa bir yıl daha hazırlık sınıfına devam eder.
• İkinci yılda da başarısız olan öğrencinin okulla ilişiği kesilir ve hazırlık sınıfı bulunmayan bir ortaöğretim kurumunun 9. sınıfına, nakil ve geçiş hükümleri çerçevesinde kaydı yapılır.

Hazırlığı hiç okumadan geçmek de mümkündür. Veli, yeterlilik sınavından 5 gün önce okul yönetimine yazılı başvurur; öğrenci ders yılının ilk haftasında iki dersten sınava girer ve her ikisinden de en az 70 alırsa 9. sınıfa devam eder. Özel liseler için Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 51/3 maddesi ayrıca şunu söyler: sınav okul yönetiminin oluşturduğu komisyonca, ders yılı bitimi ile okulun açıldığı ilk hafta arasında yazılı ve sözlü yapılır; veli bu isteği kesin kayıt sırasında yazılı bildirir ve en fazla iki yeterlilik sınavı yapılabilir.

Hazırlık yılı öğrencinin sınıf tekrarı hakkını tüketmez: yönetmeliğin 59. maddesine göre sınıf tekrarı, hazırlık sınıfı hariç, ortaöğretim süresince en fazla bir defa yapılır. Diplomada da fark görünür; yeterlilik sınavıyla muaf olan öğrencinin diplomasında öğrenim süresi “4 yıl”, hazırlığı okuyan öğrencininkinde “Hazırlık + 4 Yıl” yazar (md. 69/4).

Hazırlık sınıfı ve nakil

Hazırlık sınıfı olan ve olmayan okullar arasındaki geçişlerin süresi kısadır. Yönetmeliğin 38/6 maddesine göre nakil şartları taşınıyorsa hazırlık sınıfından hazırlıksız okulun 9. sınıfına ya da tersine, yeterlilik sınavı aranmadan ekim ayının son iş gününe kadar geçilebilir; bu tarihten sonra bu sınıflar arasında nakil yapılmaz. Hazırlıksız bir okulun 9–12. sınıfından hazırlıklı bir okulun aynı sınıfına geçmek isteyen öğrenci ise nakil şartlarına ek olarak yeterlilik sınavına girer (md. 38/7).

Gidilecek okulda birinci yabancı dil farklıysa, velinin yazılı isteğiyle dil değiştirilerek nakil yapılır ve öğrencinin dil seviyesi belirlenir (md. 38/8). Yabancı Dil Eğitimi ve Öğretimi Yönetmeliği’ne göre okul, dili değişen öğrencinin yetiştirilmesi için önlem alır; önceki sınıflardan yabancı dil sorumluluğu varsa bu sorumluluk yeni dilde başarılı olunca kalkar. Özel okullar arasındaki nakil ve ücret iadesi ayrıntıları için özel okula nakil rehberine bakabilirsiniz.

Özel okullarda ek saatler nereden geliyor?

Özel okullar kendi haftalık ders çizelgelerini uygular; bu çizelgeler de Talim ve Terbiye Kurulu onayıyla yürürlüğe girer. 27 Haziran 2025 tarihli ve 19 sayılı Kurul kararıyla kabul edilen özel ilkokul ve ortaokul çizelgesinde zorunlu yabancı dil saatleri resmî okullarla aynıdır. Fark seçmeli ve isteğe bağlı saatlerden doğar:

• Ortaokulda haftalık toplam 35–40 saat arasında değişebilir; seçmeli yabancı dil dersi sınıf başına 2, 3, 4 ya da 5 saat seçilebilir ve zorunlu dilden farklı bir dil de olabilir.
• 5. sınıfta Türkçe, matematik, fen bilimleri, sosyal bilgiler ile din kültürü ve ahlak bilgisi (20 saat) ve en az 4 saat seçmeli ders tamamlanmak kaydıyla, imkânı olan okullarda isteğe bağlı olarak 17 saate kadar yabancı dil öğretimi yapılabilir.
• Resmî çizelgede olduğu gibi 10 saate kadar eğitici faaliyet (yabancı dil dahil) okul yönetiminin kararıyla uygulanabilir; ancak toplam 40 saat uygulayan özel ortaokullarda bu süre 5 saati geçemez.

Özel Anadolu ve fen liselerinin 27 Haziran 2025 tarihli ve 20 sayılı Kurul kararıyla kabul edilen çizelgelerinde haftalık toplam 40–45 saattir; birinci yabancı dil ortak ders olarak her sınıfta 4 saat okutulur, seçmeli birinci ve ikinci yabancı dil dersleriyle (özel Anadolu liselerinde ve hazırlık sınıfı bulunan özel fen liselerinde ayrıca seçmeli üçüncü yabancı dille) bu süre artırılabilir. Hazırlık sınıfı bulunan özel Anadolu ve fen liselerinde hazırlık yılı resmî okuldakiyle aynı biçimde 20 saat birinci ve 4 saat ikinci yabancı dil içerir.

İki kural daha özel okulların tamamı için geçerlidir. Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 49. maddesine göre kurumlarda öğretim dili Türkçedir; yabancı dille ders yapılabilmesi yukarıdaki istisnalara bağlıdır. 46/17 maddesine göre de uluslararası diploma ve sertifika programlarında ve yabancı dil derslerinde yalnızca Türkiye’de basılmış ve Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının inceleme onayını almış kitaplar okutulabilir.

Yabancı uyruklu öğretmen kuralları

Özel okulda çalışacak yabancı uyruklu öğretmen için önce Bakanlıktan ön izin belgesi alınır. Yönetmeliğin 29. maddesine göre öğretmen olarak görevlendirilecek kişiden mezun olduğu yükseköğretim kurumunun tanındığını gösteren YÖK belgesi, alanında lisans diploması ve yurt dışında alanında en az iki yıl öğretmenlik yaptığını gösteren resmî belgenin Türkçe tercümeli, dış temsilcilik onaylı ya da apostilli örneği istenir. Türkiye’deki bir üniversiteden mezun olanlarda iki yıl şartı aranmaz. Belgeler kurumdan millî eğitim müdürlüğüne gider; valilik uygun bulduğu talebi beş iş günü içinde Bakanlığa iletir, Bakanlık da şartları taşıyanlara beş iş günü içinde ön izin belgesi düzenler.

Çalışma izni işlemleri 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’na göre yürütülür (md. 26/2) ve personelin bilgileri Özel Öğretim Kurumları Modülüne işlenir. Yabancı uyruklu öğretmene yalnızca şartlarını taşıdığı bir alanda ve bir kurumda görev verilir (md. 29/9). Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün 5 Mart 2026 tarihli yazısına göre, 2026-2027’den itibaren Türkçe okutulması gereken dersleri okutacak yabancı uyruklu eğitim personelinden en az C1 düzeyinde Türkçe yeterlilik belgesi aranıyor; hâlihazırda görevli olanlar belgeyi 2026-2027 eğitim öğretim yılının sonuna kadar sunacak.

“Uluslararası program” ifadesini okurken

Aynı kelime mevzuatta üç ayrı şeyi anlatabilir; hangisinin kastedildiğini bilmek, beklentiyi doğru kurmanın ilk adımıdır.

1. Milletlerarası özel öğretim kurumu: 5580 sayılı Kanun’un 2 ve 5. maddelerine göre bunlar yalnız yabancı uyruklu öğrencilerin devam edebildiği okullardır. Türk vatandaşı bir öğrenci için seçenek değildir; kanun yalnızca bu okullarda okurken Türk vatandaşlığını kazananlara kademe sonuna kadar devam imkânı tanır.
2. MEB’in Uluslararası Programı: Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 10/1-i maddesine göre şartları uygun ortaöğretim kurumlarında uygulanabilir; Türkçe okutulacak dersler dışındaki dersler programın gerektirdiği yabancı dille okutulur ve uygulama esasları Bakanlık yönergesiyle belirlenir.
3. Uluslararası diploma ve sertifika programları: Özel okulların MEB programına ek olarak uyguladığı programlardır. Yönetmeliğin 46. maddesine göre bu programlar Bakanlık yönergesine göre uygulanır ve bunlara bağlı haftalık ders çizelgeleri Bakanlık onayından sonra kullanılır. Özel lise çizelgesine göre bu programları uygulayan okullar, toplam 40 saat uygulayan liselerde, toplam haftalık ders saatinin dışında en fazla 5 saat ilave ders yapabilir.

Üçüncü türde ücret de ayrı bir kalemdir: yönetmelik uluslararası diploma ve sertifika programını yemek, etüt ve kıyafet gibi ek hizmetler arasında sayar; ücret ayrıca ilan edilir ve yalnızca bu hizmetten yararlanmak isteyenlerden alınır. Ayrıntılar ek hizmet ücretleri rehberinde.

Her durumda MEB’in öğretim programı ve haftalık ders çizelgesi esastır; ek program bunun yerine geçmez, üzerine eklenir. Bu yüzden bir okul “uluslararası program” dediğinde programın adını, onay yazısını ve diplomaya etkisini yazılı olarak istemek yerindedir. Emin olamadığınız noktayı okulun bağlı olduğu il ya da ilçe millî eğitim müdürlüğüne sorabilirsiniz.

Okula sorulacak sorular

• Zorunlu yabancı dil dışında kaç saat seçmeli ders ya da eğitici faaliyet olarak dil veriliyor?
• İkinci yabancı dil hangi sınıfta başlıyor, seçmeli mi?
• Hazırlık sınıfı muafiyet sınavı ne zaman, hangi usulle yapılıyor?
• Matematik ve fen dersleri yabancı dille okutuluyor mu; hangi sınıflarda?
• Yabancı uyruklu öğretmenlerin ön izin ve çalışma izni belgeleri tamam mı?
• “Uluslararası program” hangi programdır; Bakanlık onayı var mı, ücreti ayrı mı ilan edildi, bırakmak istenirse ne olur?

Kaynaklar

1. TTK Kararı 09.05.2025/4: İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesi
2. TTK Kararı 27.06.2025/19: Özel İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesi
3. TTK Kararı 09.05.2025/5: Anadolu, fen ve sosyal bilimler liseleri (hazırlık sınıflı dahil) haftalık ders çizelgeleri
4. TTK Kararı 27.06.2025/20: Hazırlık sınıfı bulunan/bulunmayan özel Anadolu ve fen liseleri haftalık ders çizelgeleri
5. MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği (konsolide)
6. MEB Yabancı Dil Eğitimi ve Öğretimi Yönetmeliği
7. 2923 sayılı Yabancı Dil Eğitimi ve Öğretimi ile Türk Vatandaşlarının Farklı Dil ve Lehçelerinin Öğrenilmesi Hakkında Kanun
8. MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği (konsolide)
9. 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu (konsolide)
10. OÖKGM İş ve İşlemler yazısı (05.03.2026)